Gaat een wet de loonkloof dichten?

(Dit artikel verscheen eerder in het NRC – 5 maart 2018 en geschreven door Anne-Martijn van der Kaaden & Annemarie Sterk)

Salaris Een wetsvoorstel van vier oppositiepartijen moet een einde maken aan ongelijke beloning tussen mannen en vrouwen. Hoe werkt dat? 

Nog voor haar beëdiging als Kamerlid had Lilianne Ploumen (PvdA) het al aangekondigd: er zou een wetsvoorstel komen dat een einde moet maken aan de ongelijke beloning tussen mannen en vrouwen voor hetzelfde werk. Deze dinsdag zal ze, samen met Kamerleden Jasper van Dijk (SP), Nevin Özütok (GroenLinks) en Corrie van Brenk (50Plus), een concept van het voorstel presenteren.

De vier partijen willen dat organisaties met meer dan vijftig werknemers verplicht worden aan te tonen dat bij hen sprake is van gelijk loon voor gelijk werk. Bedrijven moeten een certificaat halen, is het idee, en verplicht iedere drie jaar cijfers aanleveren over het salaris (en geslacht) van hun werknemers. Indien er sprake is van ongelijke beloning dan zal de werkgever eerst de kans krijgen de situatie te verbeteren. Gebeurt dat niet, dan volgt een boete.

Al sinds 1 maart 1980, toen de algemene wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen in werking trad, is het verboden mensen voor hetzelfde werk anders te belonen. Volgens cijfers van Eurostat verdienden mannelijke werknemers in Nederland in 2015 echter per uur gemiddeld 16,1 procent meer dan vrouwelijke. Dat is het ongecorrigeerde beloningsverschil: wanneer rekening wordt gehouden met het feit dat vrouwen vaker in deeltijd werken, en met verschillen tussen mannen en vrouwen in leeftijd, opleiding, werkervaring, sector en functieniveau, dan is het verschil kleiner: 5 procent bij de overheid en 7 in het bedrijfsleven, aldus het Centraal Bureau voor de Statistiek.

 

Op 1 januari van dit jaar werd in IJsland een wet van kracht die voorschrijft dat bedrijven moeten bewijzen dat ze mannen en vrouwen hetzelfde betalen voor hetzelfde werk. IJsland is hiermee het eerste land ter wereld dat de loonkloof in feite illegaal maakt.

Ook Duitsland heeft sinds kort wetgeving op dit gebied. Organisaties met meer dan tweehonderd werknemers moeten indien gevraagd inzage bieden in het salaris van collega’s in vergelijkbare functies. In het Verenigd Koninkrijk moeten bedrijven uiterlijk 30 maart bekendmaken hoe groot hun salariskloof is. In Italië, Frankrijk, België en Denemarken zijn (sommige) bedrijven eveneens verplicht inzicht te geven in loonverschillen.

Speciaal certificaat

Het voorstel is vooral bedoeld om de wet beter te handhaven, zegt Ploumen. Het feit dat de bewijslast nu bij de individuele werknemer ligt, is volgens haar „de wereld op z’n kop”. „Als je op dit moment wilt aantonen dat je minder verdient dan je mannelijke collega, moet je talloze barrières doorbreken om daar iets aan te doen. Je moet het allemaal zelf uitzoeken. Met dit wetsvoorstel draaien we de boel om.”